Żądny przygód, pełen energii czy może „przyklejony” do mamy lub taty?

Poniżej krótki artykuł, które może przybliżyć Wam jak przebiega rozwój emocjonalny i społeczny trzylatków i dlaczego (pozornie) jest w nim tyle sprzeczności.

Labilność emocjonalna i lęki rozwojowe (w pakiecie)

Emocje trzylatka mają silne natężenie. Dziecko jest zmienne w swoich uczuciach i nastrojach. Dodatkowo w tym wieku mogą pojawiać się silne lęki związane z ciemnością, policjantami, zamaskowanymi postaciami, starszymi osobami, czarownicami, włamywaczami… jest to zjawiskiem rozwojowym w tym wieku. Ten okres może wiązać się z również z nasilonymi trudnościami z rozstaniem z rodzicem czy problemami z samodzielnym zaśnięciem. W wieku 3,5 roku następuje okres chwilowej dezintegracji, będący czasem dużej niepewności i nierównowagi.

Trudne emocje, z którymi dziecko dopiero się oswaja może rozładowywać przez tiki, mruganie powiekami, obgryzanie paznokci, masturbację. Dziecko w tym wieku często wyraża poczucie braku bezpieczeństwa bywając zazdrosne lub zadając rodzicowi ciągłe pytania „Kochasz mnie?”.

To dużo jak na malucha, prawda? Ale przyjrzyjmy się dalej.

Ciekawość poznawcza vs. nasilona potrzeba poczucia bezpieczeństwa

Równolegle do tych procesów u trzylatków możemy obserwować rozwijające się poczucie sprawstwa, które skutkuje tym, że nikt inny niż trzylatek nie kasuje lepiej biletu w kasowniku czy przyciska przycisku w windzie. Mimo, że mały odkrywca z ochotą wyrusza zdobywać świat, dziecko w tym wieku może wciąż miewać momenty, kiedy będzie mocno trzymało się rodzica i potrzebowało bardzo silnego potwierdzenia jego miłości.

To m.in. dlatego znany rodzicom każdego trzylatka komunikat, „Ja sam”, przeplatany jest z z „Pomóż mi”. U dziecka wciąż silne obecna jest potrzeba poczucia bezpieczeństwa.

Wraz z nowym narzędziem, jakim jest bogaty słownik stopniowo rozwija się poczucie sprawstwa dziecka – odkrywa ono, że za pomocą słów może wywierać wpływ na innych, formułować własne myśli oraz poznawać i rozumieć otaczający je świat. Ze względu na to, że trzylatek posiada silną motywację do wyrażania swoich potrzeb i wywierania wpływu na otoczenia za pomocą języka, ale jego zasób słów jest wciąż ograniczony może pojawić się w tym wieku jąkanie, zacinanie czy związane z frustracją wybuchy złości. Jest to związane z nie zawsze równoległym rozwojem aparatu mowy w stosunku do rozwoju zdolności umysłowych.

Rozwój społeczny vs. egocentryzm dziecięcy 

Dzieci stopniowo przechodzą w tym wieku od zabawy równoległej (czyli obecnej w wieku żłobkowym zabawy obok siebie, bez większych interakcji) do zabawy naprzemiennej z rówieśnikami, ale nawiązywane kontakty są wciąż krótkotrwałe.

Dzieci w wieku trzech lat stopniowo rozwijają w sobie potrzebę współodczuwania i kontaktu z innymi dziećmi, ale w tym wieku przedszkolaki są wciąż rozwojowo egocentryczne tzn. nie są jeszcze w stanie spojrzeć na świat oczami drugiej osoby. Wszystko postrzegają ze swojej perspektyw i przez pryzmat swoich osobistych doświadczeń.

Przedszkolaki dopiero zaczynają rozumieć, że inne dzieci mają odczucia, które trzeba szanować, żeby zdobyć ich przyjaźń. Stopniowo uczą się też odpowiedzialności wobec innych, zaczynając powoli dostrzegać, że ich postępowanie może sprawiać przykrość lub przyjemność innym dzieciom.

Trzylatki zaczynają zawierać przyjaźnie i dzielić się zabawkami. W opowieściach z przedszkola mogą pojawiać się częściej imiona ulubionego kolegi czy koleżanki. Trzylatek podejmuje zabawy z udawaniem symbolicznym ( np. dziecko udaje, że odbiera telefon będący klockiem).

Jak wspierać trzylatka?

Trzeci rok życia to naprawdę niezwykły okres. Warto czasem spojrzeć na na trudne zachowania z perspektywy wyzwań rozwojowych, z którymi mierzą się nasze przedszkolaki.
Kluczowe w tym wieku jest zapewnienie poczucia bezpieczeństwa. Warto szukać rozwiązań, które będą wspierać badawczą pasję i silnie rozwiniętą ciekawość poznawczą dziecka.

A jakie są Wasze trzylatki? 🙂

fot: Kelli McCllintock, unsplash.com

Żródła:
„Rozwój dziecka. Od 3 do 6 lat”, Brazelton Thomas B. , Sparrow Joshua D., 2010, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne
„Rozwój psychiczny dziecka od 0 do 10 lat”, Ilg Frances L, Bates Ames Louise, Baker Sidney, 2018, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne
„Diagnoza i wspomaganie rozwoju psychoruchowego dziecka w wieku przedszkolnym.” Karolina Skarbek, Irmina Wrońska, 2017, wydawnictwo: CEBP 24, Bliżej przedszkola